नेपालका चाडपर्व, जात्रा, विशेष तिथि र दिवसहरूको धार्मिक, सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक महत्व।
परिचयविश्व जल दिवस हरेक वर्ष मार्च २२ तारिखका दिन मनाइन्छ। सन् १९९३ देखि संयुक्त राष्ट्रसंघले सुरु गरेको यो दिवसको उद्देश्य पानीको महत्व र यसको संरक्षणबारे विश्वव्यापी चेतना फैलाउनु हो। यो दिवसले सबै मानिसलाई सम्झाउँछ कि पानी केवल प्राकृतिक स्रोत होइन, जीवनको मूल तत्व हो। जलस्रोतको संरक्षणबिना मानव सभ्यता, वातावरण, कृषि, र आर्थिक विकास असम्भव हुन्छ। […]
Continue Reading
परिचयचैते दशैं, जसलाई सानो दशैं पनि भनिन्छ, नेपालमा मनाइने एक प्रमुख हिन्दू पर्व हो। यो नेपाली पात्रोअनुसार चैत्र महिनाको अष्टमी र नवमीका दिन मनाइन्छ, जुन मार्च–अप्रिल महिनामा पर्छ। यो पर्व देवी दुर्गाको आराधना र असत्यमाथि सत्यको विजयको प्रतीकका रूपमा मनाइन्छ। मुख्य दशैंजस्तै यसले पनि धर्म, भक्ति र आत्मबलको सन्देश दिन्छ। पौराणिक पृष्ठभूमिहिन्दू धर्मशास्त्र अनुसार, चैते […]
Continue Reading
परिचय घोडे जात्रा काठमाडौं, नेपालमा मनाइने अद्वितीय र रंगीन पर्व हो, जुन प्रायः मार्च वा अप्रिलमा मनाइन्छ। यसलाई “घोडा परेड पर्व” पनि भनिन्छ। यो पर्व परम्परा, लोककथा, र सार्वजनिक मनोरञ्जनको मिश्रण हो। घोडे जात्रा मुख्यत: टुँडीखेलमा मनाइन्छ, र प्रत्येक वर्ष हजारौं दर्शकहरूलाई आकर्षित गर्छ। यो पर्व नेपाली संस्कृतिमा गहिरो रूपमा जरा गाडेको छ र दैत्य–दुष्ट […]
Continue Reading
परिचय बिस्केट जात्रा भक्तपुरमा मनाइने सबैभन्दा ठूलो र भव्य पर्वहरूमध्ये एक हो। यो जात्राले केवल नयाँ वर्षको स्वागत मात्र गर्दैन, तर भक्तपुरको सांस्कृतिक सम्पदा, धार्मिक आस्था, र सामाजिक एकताको अद्वितीय अभिव्यक्ति प्रस्तुत गर्छ। प्रत्येक वर्ष वैशाखको सुरुवातसँगै मनाइने यो पर्वमा भक्तपुरका गल्ली–गल्ली रंगीन बत्ती, ध्वनि, र भीडले भरिन्छन्। यो जात्राले भक्तपुरलाई जीवित संग्रहालयजस्तै बनाइदिन्छ। ऐतिहासिक […]
Continue Reading
परिचय रातो मच्छिन्द्रनाथ जात्रा ललितपुर (पाटन), नेपालमा मनाइने सबैभन्दा पुरानो र महत्वपूर्ण पर्वहरूमध्ये एक हो। यो पर्व मुख्यतया नेवार समुदायद्वारा मनाइन्छ र रातो मच्छिन्द्रनाथ, वर्षादेवता, लाई सम्मान गर्ने उद्देश्यले आयोजना गरिन्छ। यसलाई कृषि उत्पादन, राम्रो वर्षा, र समृद्धि ल्याउने देवताको रूपमा पूजा गरिन्छ। यो पर्व प्रायः अप्रिल वा मे महिनामा सुरु हुन्छ र केही हप्तासम्म […]
Continue Reading
परिचय तिहारको चौथो दिन, गोवर्धन पूजाको रूपमा मनाइन्छ, जसमा **बैल (खेतिपातीका सहयोगी जनावर)**को सम्मान गरिन्छ। जस्तो कि तिहारको तेस्रो दिन गाईको पूजा गरियो, चौथो दिन बैललाई यसको शक्ति, मेहनत र कृषिमा योगदानको लागि मान्यता दिइन्छ। गोवर्धन पूजा केवल पशुप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्ने पर्व मात्र होइन; यसले प्रकृतिप्रतिको सम्मान, पशुपालनमा नैतिक व्यवहार, र जीवनमा अन्तरनिर्भरतालाई पनि […]
Continue Reading
परिचय गाई जत्रा, जसलाई काठमाण्डौ उपत्यकामा Cow Festival पनि भनिन्छ, मृतक परिवारको सम्मान र उनीहरूको आत्मालाई स्वर्गमा पुग्न सहयोग पुर्याउने उद्देश्यले मनाइने विशेष पर्व हो। यो पर्व नेवार समुदायको सांस्कृतिक पहिचान मात्र नभई सम्पूर्ण नेपाली समाजमा आध्यात्मिकता, हास्य, सामाजिक मेलमिलाप, र सांस्कृतिक एकताको प्रतीक बनेको छ। गाई जत्रा अन्य पर्वभन्दा फरक छ किनभने यसले दुःखलाई […]
Continue Reading
परिचय तिहार पर्व, जसलाई दीपावलीको नेपाली संस्करण पनि भनिन्छ, पाँच दिन लामो उत्सव हो। यसको तेस्रो दिन गाई तिहार र लक्ष्मी पूजा सँग सम्बन्धित छ। यस दिन गाईलाई सम्मान गरिन्छ र साँझमा लक्ष्मी देवीको पूजा गरिन्छ। गाई, हिन्दू धर्ममा पवित्र मानिन्छ, आशिर्वाद र जीवनदायिनी शक्तिको प्रतीक हो भने लक्ष्मी देवी धन, समृद्धि र कल्याणकी देवी […]
Continue Reading
परिचय कुकुर तिहार, जसलाई कुकुर दिन पनि भनिन्छ, नेपालमा मनाइने पाँच दिने तिहार पर्वको दोस्रो दिन हो। काग तिहार (पहिलो दिन) कागलाई अर्पण गर्ने परम्पराले प्रारम्भ भए पनि, दोस्रो दिन कुकुरलाई समर्पित हुन्छ। यो दिन कुकुरलाई निष्ठावान साथी, घरपालुवा र आत्माको रक्षकका रूपमा सम्मान गरिन्छ। नेपाली संस्कृतिको विशेष दर्शन यही हो कि मानव मात्र होइन, […]
Continue Reading
म्हा पूजा नेपालका नेवार समुदायले मनाउने अत्यन्तै अनौठो, सांस्कृतिक र आध्यात्मिक दृष्टिले महत्वपूर्ण पर्व हो। यो नेपाल संवत नयाँ वर्षको पहिलो दिनमा मनाइन्छ र यसले व्यक्तिगत शुद्धि, आत्म–सजगता, आध्यात्मिक नवीनीकरण र आन्तरिक सशक्तिकरणमा केन्द्रित हुन्छ। अन्य पर्वहरू जहाँ देवी–देवताहरूको पूजा गरिन्छ, त्यसको विपरीत म्हा पूजाले व्यक्ति स्वयंलाई पूज्य मान्छ र शरीर, मन र आत्मालाई पवित्रताको […]
Continue Reading