नेपालका चाडपर्व, जात्रा, विशेष तिथि र दिवसहरूको धार्मिक, सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक महत्व।
प्रस्तावना महाशिवरात्रि हिन्दू धर्मका प्रमुख र पवित्र पर्वहरूमध्ये एक हो। प्रत्येक वर्ष फाल्गुन कृष्ण चतुर्दशीको दिन मनाइने यो पर्व भगवान् शिवप्रति अनन्त श्रद्धा, भक्ति र विश्वासको प्रतीक मानिन्छ। यस दिन शिवमन्दिरहरूमा विशेष पूजा–आराधना, रात्रि जाग्राम, व्रत र ध्यान गर्ने परम्परा रहिआएको छ। धार्मिक दृष्टिले यो दिनलाई भगवान् शिवले समुद्र मन्थनबाट निस्किएको हलाहल विष पिएर संसारलाई […]
Continue Reading
खण्ड १: परिचय: औँसीको अँध्यारोमा बल्ने तीन ज्योति भाद्र महिनाको कृष्णपक्षीय औँसी। आकाशमा चन्द्रमाको अनुपस्थितिले धर्तीमा गाढा अँध्यारो छाएको हुन्छ। तर, नेपाली संस्कृति र परम्पराको आकाशमा यो दिन सामान्य औँसी होइन; यो त तीनवटा शक्तिशाली ज्योतिले जगमगाउने एक विशेष पर्व हो। यो दिनको अँध्यारोलाई तीनवटा प्रकाशले चिर्दछ: पहिलो, प्रकृतिको पवित्रताको प्रतीक ‘कुश’को ज्योति; दोस्रो, जीवित […]
Continue Reading
परिचय: पर्वको समग्र परिचय नेपाली हिन्दू पात्रोमा जनै पूर्णिमा एक महत्त्वपूर्ण र बहुआयामिक पर्वको रूपमा स्थापित छ, जसले गहिरो वैदिक परम्परा र जीवन्त लोक संस्कृतिलाई एकै सूत्रमा बाँधेको छ। श्रावण महिनाको शुक्ल पक्षको पूर्णिमाका दिन मनाइने यो पर्व केवल एउटा धार्मिक अनुष्ठान मात्र होइन, यो नवीकरण, श्रद्धा र सम्बन्धको एक त्रिवेणी हो। यस दिनलाई विभिन्न […]
Continue Reading
अमृत वर्षा: शिव भूमि नेपालमा श्रावण १५ र खीरको महिमा नेपालको मनसुन-सिक्त परिदृश्यमा, जब धर्तीको सुगन्ध र पाक्दै गरेको खीरको मीठो, मसलेदार बास्ना एकआपसमा मिसिन्छ, तब श्रावण १५ को आगमन हुन्छ। यो केवल पात्रोको एक तिथि मात्र होइन; यो एक गहिरो सांस्कृतिक, आध्यात्मिक र वैज्ञानिक अनुष्ठान हो, जसले नेपाली पहिचानको सारलाई समेटेको छ। “असार १५ […]
Continue Reading
खण्ड १: नाग पञ्चमी – पर्वको महत्त्व, पौराणिक आधार र आध्यात्मिक फल १.१ पर्व परिचय: श्रावण शुक्ल पञ्चमीको महिमा नाग पञ्चमी हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको एक महत्त्वपूर्ण र प्राचीन पर्व हो, जुन हरेक वर्ष हिन्दू पञ्चाङ्ग अनुसार श्रावण महिनाको शुक्ल पक्षको पञ्चमी तिथिका दिन मनाइन्छ । ज्योतिषशास्त्र अनुसार पञ्चमी तिथिका स्वामी नाग देवता हुन्, त्यसैले यस दिन […]
Continue Reading
परिचय निर्जला एकादशी नेपाली हिन्दु परम्परामा एक विशिष्ट र महत्वपूर्ण स्थान ओगटेको पर्व हो। यो एकादशी ज्येष्ठ महिनाको शुक्ल पक्षमा पर्दछ । ‘निर्जला’ शब्दले ‘जल बिना’ भन्ने अर्थ बुझाउँछ, अर्थात् यस व्रतमा व्रतालुहरूले जलसमेत ग्रहण नगरी कठोर उपवास बस्ने गर्दछन् । नेपाली हिन्दु धर्मावलम्बीहरूका लागि यो एकादशी अत्यन्त पुण्यदायी र महत्वपूर्ण मानिन्छ । यसलाई वर्षभरि […]
Continue Reading