सोनाम ल्होछार: तामाङ समुदायको नयाँ वर्षको पर्व

सोनाम ल्होछार: तामाङ समुदायको नयाँ वर्षको पर्व

परिचय सोनाम ल्होछार तामाङ समुदायले मनाउने प्रमुख पर्व हो, जसलाई नयाँ वर्षको रूपमा सम्मानका साथ चिनिन्छ। यो पर्व नेपाल, भारत, भूटान तथा तिब्बतमा रहेका तामाङ समुदायले विशेष श्रद्धा र उत्साहका साथ मनाउँछन्। नेपालमा यो पर्व विशेषगरी काठमाडौँ उपत्यका, नुवाकोट, रसुवा, धादिङ, सिन्धुपाल्चोक र तामाङ बस्ती भएका अन्य जिल्लामा भव्य रूपमा मनाइन्छ। ‘ल्हो’ भन्नाले वर्ष र […]

Continue Reading
चण्डी पूर्णिमा: नेपालमा आध्यात्मिक महत्व

चण्डी पूर्णिमा: नेपालमा आध्यात्मिक महत्व

परिचय चण्डी पूर्णिमा हिन्दू धर्ममा मनाइने एक प्रमुख पर्व हो, जसमा शक्ति, धर्म र आध्यात्मिक उन्नतिको स्मरण गरिन्छ। प्रत्येक वर्ष पूर्णिमाको दिन विशेष पूजा, हवन, मन्त्र जाप र उपवासका माध्यमबाट यो पर्व मनाइन्छ। नेपालमा चण्डी पूर्णिमा धार्मिक र सांस्कृतिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। पौराणिक कथाहरू अनुसार, चण्डी पूर्णिमा देवी दुर्गा वा शक्ति स्वरूपको पूजा गर्नेसँग […]

Continue Reading
राम नवमी: महाकाव्यबाट जीवन पाठ

राम नवमी: महाकाव्यबाट जीवन पाठ

परिचय राम नवमी हिन्दू धर्मको प्रमुख पर्व हो, जसमा भगवान् रामको जन्मोत्सव मनाइन्छ। प्रत्येक वर्ष चैत्र शुक्ल नवमीमा यो पर्व आउँछ। रामको जीवन केवल धार्मिक कथा मात्र नभई सामाजिक, नैतिक र आध्यात्मिक शिक्षाको स्रोत पनि हो। महाकाव्य रामायणले रामको जीवन, धर्म, न्याय, करुणा र कर्तव्यपरायणताको कथा बताउँछ। राम नवमीको दिन यी मूल्य र जीवन पाठलाई […]

Continue Reading
निर्जला एकादशी व्रत: महत्व, विधि, कथा र लाभ

निर्जला एकादशी व्रत: महत्व, विधि, कथा र लाभ

परिचय हिन्दू धर्ममा उपवासलाई आत्मशुद्धि र भक्तिको मार्ग मानिन्छ। एकादशी व्रत तिनैमध्ये सबैभन्दा लोकप्रिय र पवित्र व्रतमध्ये एक हो। वर्षमा २४ वटा एकादशी पर्छन्, तर सबै एकादशीमध्ये निर्जला एकादशी व्रतलाई एकादशीको राजा भनिन्छ। यसको विशेषता भनेको यस दिन व्रत गर्नेले जलसमेत ग्रहण नगरी उपवास बस्नु हो। पौराणिक मान्यता अनुसार, यो व्रत गर्दा वर्षभरका सबै एकादशी […]

Continue Reading
गुरु पूर्णिमा: शिक्षक र आध्यात्मिक मार्गदर्शकको सम्मान

गुरु पूर्णिमा: शिक्षक र आध्यात्मिक मार्गदर्शकको सम्मान

प्रस्तावना नेपालमा मात्र होइन, सम्पूर्ण दक्षिण एसियामा मनाइने गुरु पूर्णिमा एक अद्वितीय पर्व हो। यस दिनलाई शिक्षक, आचार्य, र आध्यात्मिक गुरु प्रति श्रद्धा, सम्मान र कृतज्ञता व्यक्त गर्ने अवसरका रूपमा मनाइन्छ। आषाढ महिनाको पूर्णिमा तिथिमा पर्ने यो पर्वलाई वैदिक संस्कृतिमा “व्यवसाय, ज्ञान र जीवनलाई उज्यालो दिने गुरुहरूको सम्झना गर्ने दिन” मानिन्छ। गुरु पूर्णिमाको ऐतिहासिक र […]

Continue Reading
महाशिवरात्रि: पशुपतिनाथमा भगवान् शिवको महान् रात

महाशिवरात्रि: पशुपतिनाथमा भगवान् शिवको महान् रात

महाशिवरात्रि हिन्दू धर्ममा भगवान् शिवलाई समर्पित सबैभन्दा महत्वपूर्ण पर्वहरूमध्ये एक हो। “महान् शिवको रात” भन्ने अर्थ बोकेको यो पर्व नेपाल, भारत र विश्वभरका हिन्दू समुदायमा भव्य रूपमा मनाइन्छ। नेपालमा भने यस पर्वको केन्द्र काठमाडौंस्थित पशुपतिनाथ मन्दिर हो। हरेक वर्ष लाखौँ भक्तजन, साधु–सन्त, नागा बाबा र योगीहरू पशुपतिनाथमा भेला भई शिवको आराधनामा लीन हुन्छन्। १. महाशिवरात्रिको […]

Continue Reading
ग्याल्पो ल्होसार: शेर्पा नयाँ वर्ष र हिमालका चाडपर्वहरू

ग्याल्पो ल्होसार: शेर्पा नयाँ वर्ष र हिमालका चाडपर्वहरू

नेपालको हिमाली क्षेत्र र त्यसका समुदायहरूमा पर्व र नयाँ वर्षको विशेष महत्व छ। यसैमध्ये ग्याल्पो ल्होसार शेर्पा समुदायको नयाँ वर्ष पर्व हो। “ग्याल्पो” अर्थात राजा र “ल्होसार” अर्थात नयाँ वर्ष। यो पर्व फेब्रुअरी वा मार्च महिनामा, चन्द्रक्यालेन्डरअनुसार, घर र मठमा विशेष पूजाअर्चना र सांस्कृतिक कार्यक्रमसँग मनाइन्छ। ग्याल्पो ल्होसार केवल मिति परिवर्तनको प्रतीक मात्र होइन; यो […]

Continue Reading
दशैं: नेपालकै सबैभन्दा ठूलो हिन्दू पर्व

दशैं: नेपालकै सबैभन्दा ठूलो हिन्दू पर्व

दशैं, जसलाई विजया दशमी पनि भनिन्छ, नेपालमा मनाइने सबैभन्दा ठूलो र लामो हिन्दू पर्व हो। यो प्रायः असोज महिनाको उज्यालो पख (सेप्टेम्बर–अक्टोबर) मा पर्छ र पूरै पन्ध्र दिनसम्म चल्छ। धार्मिक मात्र नभई सांस्कृतिक, सामाजिक र पारिवारिक एकताको प्रतीकका रूपमा दशैं नेपालीहरूको लागि वर्षको सबैभन्दा प्रतीक्षित समय हो। धार्मिक र ऐतिहासिक महत्व दशैं देवी दुर्गाले राक्षस […]

Continue Reading
विदेशमा नेपाली चाडपर्व मनाउने: डिजिटल रूपमा जोडिने उपाय

विदेशमा नेपाली चाडपर्व मनाउने: डिजिटल रूपमा जोडिने उपाय

नेपाललाई “चाडपर्वको देश” भनेर चिनिन्छ। हिमालदेखि तराईसम्म, जातजाति र संस्कृतिअनुसार, यहाँ हरेक महिना कुनै न कुनै पर्व मनाइन्छ। दशैं, तिहार, होली, तीज, माघे संक्रान्ति, चैत्रदशैं, जनै पूर्णिमा वा बाला चतुर्दशी—यी सबैले नेपाली समाजलाई जोड्ने आधार तयार गरेका छन्। तर आज लाखौं नेपालीहरू रोजगारी, शिक्षा वा अन्य कारणले विदेशमा बस्छन्। गाउँघरको भैलो, दशैंको टीका, होलीको रंग, […]

Continue Reading
संक्रान्ति व्रत: मासिक सूर्य राशिको परिवर्तन र यसको महत्व

संक्रान्ति व्रत: मासिक सूर्य राशिको परिवर्तन र यसको महत्व

नेपालमा हिन्दू परम्परामा संक्रान्ति व्रत अत्यन्तै महत्वपूर्ण अभ्यास हो। सूर्यको प्रत्येक राशिमा प्रवेशसँग सम्बन्धित यी मासिक व्रतहरू धार्मिक, आध्यात्मिक, स्वास्थ्य र सांस्कृतिक दृष्टिले महत्वपूर्ण छन्। प्रत्येक संक्रान्ति सूर्यको ऊर्जा र मौसमसँग मेल खाने समय हो, जसले शरीर, मन र आत्मालाई सन्तुलित राख्न मद्दत पुर्‍याउँछ। संक्रान्ति के हो? शब्द “संक्रान्ति” को अर्थ हुन्छ “परिवर्तन” वा “गमन”। […]

Continue Reading