प्रस्तावना
दशैं नेपालकै सबैभन्दा ठूलो र सांस्कृतिक रूपमा महत्वपूर्ण पर्व हो। पन्ध्र दिनसम्म चल्ने यस पर्वमा देवी दुर्गाको पूजा, टीका–जमरा, भेटघाट र पारिवारिक भोज हुने परम्परा छ। दशैंको विशेषता यसको भोज र परिकारहरूमा पनि देखिन्छ, जसले धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक दृष्टिले गहिरो अर्थ राख्छ।
दशैंमा खाइने मुख्य परिकारहरू—खसीको मासु, मटन सेकुवा, चोइला, सुुकुटी, मटन भुटन, गोट पाक्कु, दाल भात, चिउरा, दही, अचार र मिठाई—ले परिवार र पाहुनालाई एकत्रित गर्ने पुलको काम गर्छन्। यी परिकारहरू देवीलाई अर्पण गरिसकेपछि मात्र खाइन्छन्, जसले तिनीहरूलाई पवित्र प्रसादको रूपमा सम्मानित बनाउँछ।
👉 दशैं र नेपाली चाडपर्वको परम्परागत भोजनबारे थप जानकारी मोबाइलमै पढ्न Mero Nepal App डाउनलोड गर्नुहोस्।
दशैंका प्रमुख परिकारहरू
1. खसीको मासु (Khasi ko Masu)
खसीको मासु दशैंको मुख्य आकर्षण हो। tender goat meat chunks मसालेदार, गाढा रङको झोलमा पकाइन्छ।
महत्त्वपूर्ण बुँदाहरू:
मसालेदार गाढा रङको झोलमा पकाएको खसीको मासु
प्रतीक: सम्पन्नता र देवीको आशिष
सामाजिक महत्व: परिवार र पाहुनालाई भोजमा एकत्रित गर्ने
2. मटन सेकुवा (Mutton Sekuwa)
ग्रिलमा मेरिनेट गरिएको मटन, प्रायः स्न्याकको रूपमा दिइन्छ।
बुँदाहरू:
मेरिनेट र ग्रिल गरिएको मटन
स्वाद र भोजको मजा बढाउने
3. चोइला (Chhoila)
हल्का पकाएको वा बाफमा पकाएको खसी वा भैँसीको मासु, मसला र जडीबुटीसँग मिसाइन्छ।
बुँदाहरू:
मसालेदार हल्का पकाइएको मासु
परम्परागत नेपाली स्वादको प्रतिनिधित्व
4. सुुकुटी (Sukuti)
सुख्खा र मसालेदार मासु हल्का फ्राइ गरेर प्रस्तुत गरिन्छ।
बुँदाहरू:
सुख्खा, मसालेदार मासु, हल्का फ्राइ
भोजमा साइड डिशको रूपमा प्रयोग
5. मटन भुटन (Mutton Bhutan)
खसीको आन्तरिक अंगबाट बनाइन्छ। विशेष अवसरमा मात्र तयार पारिन्छ।
बुँदाहरू:
मसालेदार आन्तरिक अंगको परिकार
सांस्कृतिक परिकार, विशेष अवसरमा मात्र
6. गोट पक्कु (Goat Pakku)
Slow-cooked tender goat meat with intense spices।
बुँदाहरू:
धीमी आगोमा पकाइएको, मसालेदार र नरम मासु
मुख्य परिकारको रूपमा उपयुक्त
7. दाल भात (Dal Bhat)
नेपाली भोजनको आधारभूत परिकार। यसमा दाल, भात र तरकारी समावेश हुन्छ।
बुँदाहरू:
दाल, भात, तरकारी
पोषण र पारंपरिक नेपाली भोजनको प्रतीक
8. चिउरा (Chiura)
हल्का, सानो, थोपा–थोपा, off-white flakes हुने flattened rice।
बुँदाहरू:
नरम, सानो, हल्का अनियमित off-white flakes
सरल तर परम्परागत भोजन
मासु वा अचारसँग उपयुक्त
9. अचार (Pickles)
अलु र सुकुमेल/काक्रो सानो टुक्रा काटेर बनाइन्छ।
बुँदाहरू:
सानो टुक्रा काटिएको आलु र काक्रो अचार
स्वाद र भोजको पूरक
10. दही (Dahi)
क्रिमी र पवित्र मानिन्छ।
बुँदाहरू:
साइड डिश वा मिठाईको रूपमा उपयुक्त
शुभता र पवित्रताको प्रतीक
11. मिठाई र स्न्याक्स (Sweets and Snacks)
क्हीर, बारा/वो, लड्डु, बर्फी आदि।
बुँदाहरू:
क्हीर: दूध र चिनीको मिठो खीर
बारा/वो: डीप-फ्राइ गरिएको दालको पाटी
मिठाई: लड्डु, बर्फी आदि
दशैंमा भोजनको महत्व
दशैंमा यी परिकारहरूले केवल स्वादका लागि होइनन्, धार्मिक र सांस्कृतिक दृष्टिले गहिरो महत्व राख्छन्। खसीको मासु र मटनले सम्पन्नता जनाउँछ, दाल भात र चिउराले पोषण प्रदान गर्छ, अचारले स्वादको विविधता ल्याउँछ, र मिठाईले खुशी बाँड्छ। यी परिकारहरूले परिवार र पाहुनालाई जोड्ने पुलको काम गर्छन्।
👉 नेपाली चाडपर्व र परम्परागत परिकारबारे विस्तृत जानकारीका लागि Mero Nepal App प्रयोग गर्नुहोस्।
