वर्ग ज्योतिषीय

१. प्राक्कथन: नेपाली ज्योतिष र चन्द्रमाको दार्शनिक पृष्ठभूमि नेपाली ज्योतिषशास्त्र, जुन हिमालयको काखमा विकसित र परिष्कृत भएको पूर्वीय ज्ञानको एक अमूल्य निधि हो, यसले ब्रह्माण्ड र मानव जीवनबीचको अटूट सम्बन्धलाई व्याख्या गर्दछ। यस शास्त्रमा नवग्रहहरूको मण्डलमा चन्द्रमाको स्थान अत्यन्त संवेदनशील, निर्णायक र केन्द्रीय मानिन्छ। “चन्द्रमा मनसो जातः” अर्थात् विराट पुरुषको मनबाट चन्द्रमाको उत्पत्ति भएको हो […]

१. प्राक्कथन: नेपाली ज्योतिष र चन्द्रमाको दार्शनिक पृष्ठभूमि नेपाली ज्योतिषशास्त्र, जुन हिमालयको काखमा विकसित र परिष्कृत भएको पूर्वीय ज्ञानको एक अमूल्य निधि हो, यसले ब्रह्माण्ड र मानव जीवनबीचको अटूट सम्बन्धलाई व्याख्या गर्दछ। यस शास्त्रमा नवग्रहहरूको मण्डलमा चन्द्रमाको स्थान अत्यन्त संवेदनशील, निर्णायक र केन्द्रीय मानिन्छ। “चन्द्रमा मनसो जातः” अर्थात् विराट पुरुषको मनबाट चन्द्रमाको उत्पत्ति भएको हो […]

१. मंगलाचरण तथा परिचय ब्रह्माण्डको अनन्त विस्तारमा अवस्थित आकाशीय पिण्डहरू र मानव जीवनबीचको अन्तरसम्बन्धको सूक्ष्म अध्ययन नै ज्योतिषशास्त्र हो। नेपाली जनजीवन, यहाँको विशिष्ट भूगोल, र ऐतिहासिक वीरताको गाथासँग मङ्गल ग्रहको सम्बन्ध अन्यन्त गहिरो र तात्विक छ। सौर्यमण्डलको सेनापति मानिने मङ्गल ग्रह शक्ति, साहस, र भूमिको कारक हो। यस बृहत् प्रतिवेदनको प्रारम्भमा मङ्गल ग्रहको स्तुति गर्दै, […]

सारांश आधुनिक समाजमा राशिफललाई जीवन मार्गदर्शनको मुख्य आधार मानिन्छ। तर राशिफलले व्यक्तिको स्वभाव र दीर्घकालीन सम्भावना बताउने मात्र हो; यसले दैनिक जीवनका व्यावहारिक निर्णयहरू—कुन दिन विवाह गर्ने, कहिले नयाँ काम सुरु गर्ने, कुन समयमा यात्रा गर्ने—जस्ता प्रश्नको स्पष्ट उत्तर दिँदैन। यही स्थानमा पञ्चाङ्ग प्रवेश गर्छ। पञ्चाङ्ग समयको गुणस्तर मापन गर्ने प्राचीन प्रणाली हो, जसले सही […]

परिचय नेपाली सभ्यतामा धुप र धुन्चे केवल सुगन्ध फैलाउने सामग्रीका रूपमा प्रयोग भएका छैनन्। यी वस्तुहरू मानव, प्रकृति र अदृश्य ऊर्जाबीचको सम्बन्धलाई व्यक्त गर्ने सांस्कृतिक माध्यम हुन्। दैनिक जीवनमा सामान्य देखिने धुप बाल्ने अभ्यास वास्तवमा हजारौँ वर्षको अनुभव, अवलोकन र प्रयोगबाट विकसित भएको ज्ञान प्रणाली हो। यस प्रणालीले वातावरण शुद्धि, मानसिक सन्तुलन र सामाजिक अनुशासनलाई […]

खण्ड I: तन्त्रशास्त्रको बृहत् विमर्श: परिभाषा, सिद्धान्त र पौराणिक आधार १.१. तन्त्रको व्युत्पत्ति र परिभाषा: ‘विस्तार’ र ‘मुक्ति’ तन्त्रशास्त्र हिन्दू ज्ञान परम्पराको एक गहिरो र प्रायः गलत बुझिएको शाखा हो। ‘तन्त्र’ शब्दको व्युत्पत्तिले नै यसको मूल दर्शनलाई उजागर गर्दछ। यो शब्द संस्कृतको दुई धातुहरूबाट बनेको मानिन्छ: ‘तन्’ (जसको अर्थ ‘विस्तार गर्नु’ वा ‘फैलाउनु’ हो) र […]

परिचय वैदिक ज्ञान-परम्पराका दुई प्रमुख स्तम्भका रूपमा ज्योतिष शास्त्र र वास्तु शास्त्रले सहस्राब्दीदेखि मानव जीवनलाई मार्गदर्शन गर्दै आएका छन्। यद्यपि, आम प्रचलनमा यी दुई शास्त्रको गहिरो दार्शनिक र प्राविधिक सम्बन्धलाई पूर्ण रूपमा नबुझिएको हुन सक्छ। प्रयोगकर्ताद्वारा प्रस्तुत आधार-प्रस्तावना—कि वास्तु “विशुद्ध विज्ञान” हो र ज्योतिष “भूत, वर्तमान, भविष्य बताउने शास्त्र” हो—एक महत्वपूर्ण र प्रचलित दृष्टिकोण हो […]

१. कार्यकारी सारांश र आकाशीय संरचना माघ २०८१ (मध्य जनवरी देखि मध्य फेब्रुअरी २०२५) को ज्योतिषीय परिदृश्य दुर्लभ र जटिल ग्रह स्थितिहरू द्वारा परिभाषित गरिएको छ। मकर राशि (पृथ्वी तत्व) मा ग्रहहरूको विशाल जमघट र त्यसपछिको कुम्भ राशि (वायु तत्व) मा ऊर्जाको स्थानान्तरणले १२ वटै लग्नहरूका लागि कार्मिक मार्गमा निर्णायक मोड ल्याउनेछ। यो प्रतिवेदन विशेष […]

१. प्रस्तावना तथा ज्योतिषीय पृष्ठभूमि (Introduction and Astrological Framework) ज्योतिष शास्त्र, जसलाई ‘वेदको चक्षु’ वा आँखा मानिन्छ, मानव जीवनका अदृश्य आयामहरूलाई केलाउने एक प्राचीन र वैज्ञानिक पद्धति हो। यस अनुसन्धान प्रतिवेदनको मूल उद्देश्य एक विशिष्ट कुण्डलीको गहन विश्लेषण गर्नु हो, जसमा सिंह लग्न (Leo Ascendant), मिथुन राशिको आत्मकारक चन्द्रमा (Atmakaraka Moon in Gemini), र कुम्भ […]

१. प्रस्तावना: अस्तित्वको महासागर र पितृ ऋणको अन्तर्प्रवाह मानव जीवन केवल हाड र छालाको थुप्रो मात्र होइन, न त यो केवल वर्तमानको क्षणभंगुर सासको धड्कन मात्र हो। वैदिक सनातन चिन्तनधाराको विशाल फलकमा उभिएर हेर्दा, एउटा व्यक्ति ‘स्वयं’ मा पूर्ण हुँदैन; ऊ त अनन्तकालदेखि बगिरहेको रगत, संस्कार, चेतना र कर्मको एक अविच्छिन्न प्रवाहको नमेटिने कडी हो। […]