गोवर्धन पूजा: नेपाली संस्कृतिमा बैलको सम्मान

परिचय तिहारको चौथो दिन, गोवर्धन पूजाको रूपमा मनाइन्छ, जसमा **बैल (खेतिपातीका सहयोगी जनावर)**को सम्मान गरिन्छ। जस्तो कि तिहारको तेस्रो दिन गाईको पूजा गरियो, चौथो दिन बैललाई यसको शक्ति, मेहनत र कृषिमा योगदानको लागि मान्यता दिइन्छ। गोवर्धन पूजा केवल पशुप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्ने पर्व मात्र होइन; यसले प्रकृतिप्रतिको सम्मान, पशुपालनमा नैतिक व्यवहार, र जीवनमा अन्तरनिर्भरतालाई पनि […]

Continue Reading

गाई जत्रा: नेपालको सम्झना, संस्कृति र रमाइलोको पर्व

परिचय गाई जत्रा, जसलाई काठमाण्डौ उपत्यकामा Cow Festival पनि भनिन्छ, मृतक परिवारको सम्मान र उनीहरूको आत्मालाई स्वर्गमा पुग्न सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले मनाइने विशेष पर्व हो। यो पर्व नेवार समुदायको सांस्कृतिक पहिचान मात्र नभई सम्पूर्ण नेपाली समाजमा आध्यात्मिकता, हास्य, सामाजिक मेलमिलाप, र सांस्कृतिक एकताको प्रतीक बनेको छ। गाई जत्रा अन्य पर्वभन्दा फरक छ किनभने यसले दुःखलाई […]

Continue Reading

गाई तिहार र लक्ष्मी पूजा: गाई र ऐश्वर्यको देवीको सम्मान

परिचय तिहार पर्व, जसलाई दीपावलीको नेपाली संस्करण पनि भनिन्छ, पाँच दिन लामो उत्सव हो। यसको तेस्रो दिन गाई तिहार र लक्ष्मी पूजा सँग सम्बन्धित छ। यस दिन गाईलाई सम्मान गरिन्छ र साँझमा लक्ष्मी देवीको पूजा गरिन्छ। गाई, हिन्दू धर्ममा पवित्र मानिन्छ, आशिर्वाद र जीवनदायिनी शक्तिको प्रतीक हो भने लक्ष्मी देवी धन, समृद्धि र कल्याणकी देवी […]

Continue Reading

कुकुर तिहार : निष्ठा, सुरक्षा र आध्यात्मिक साथको सम्मान

परिचय कुकुर तिहार, जसलाई कुकुर दिन पनि भनिन्छ, नेपालमा मनाइने पाँच दिने तिहार पर्वको दोस्रो दिन हो। काग तिहार (पहिलो दिन) कागलाई अर्पण गर्ने परम्पराले प्रारम्भ भए पनि, दोस्रो दिन कुकुरलाई समर्पित हुन्छ। यो दिन कुकुरलाई निष्ठावान साथी, घरपालुवा र आत्माको रक्षकका रूपमा सम्मान गरिन्छ। नेपाली संस्कृतिको विशेष दर्शन यही हो कि मानव मात्र होइन, […]

Continue Reading

सोमव्रत: स्वास्थ्य र आध्यात्मिक लाभ

परिचयसोमबार भगवान् शिवलाई समर्पित दिन मानिन्छ। यस दिन गरिएको उपवास वा व्रतालाई सोमव्रत भनिन्छ। प्राचीन धार्मिक ग्रन्थहरूमा सोमव्रतलाई भगवान् शिवको कृपा प्राप्त गर्ने उत्कृष्ट साधनका रूपमा उल्लेख गरिएको छ। श्रद्धापूर्वक सोमव्रत गर्ने व्यक्तिले जीवनमा शान्ति, समृद्धि र मानसिक सन्तुलन प्राप्त गर्ने विश्वास गरिन्छ। यस व्रतले धार्मिक लाभ मात्र होइन, स्वास्थ्य सुधार, अनुशासित जीवनशैली र आध्यात्मिक […]

Continue Reading

रामकृष्ण परमहंस जयन्ती: आध्यात्मिक शिक्षाहरू

रामकृष्ण परमहंस, उन्नाइसौं शताब्दीका महान् आध्यात्मिक गुरु, धर्म, भक्ति र ध्यानमार्गका अद्वितीय प्रतिनिधि थिए। उहाँले आफ्नो साधना, अनुभव र शिक्षामार्फत सम्पूर्ण संसारलाई आध्यात्मिक सत्यको खोजतर्फ डो-याउनुभयो। उहाँको जन्मजयन्ती प्रत्येक वर्ष फाल्गुण शुक्ल द्वितीयामा मनाइन्छ, जसलाई भक्तजनहरूले विशेष महत्वका साथ मनाउँछन्। जीवन परिचय र आध्यात्मिक यात्रा सन् 1836 मा पश्चिम बङ्गालको कामारपुकुर गाउँमा जन्मनुभएका रामकृष्ण परमहंस […]

Continue Reading

काग तिहार: भाग्यका संदेशवाहकहरूको सम्मान

परिचय काग तिहार, जसलाई काग दिवस पनि भनिन्छ, तिहारको पहिलो दिन हो, जुन नेपालका सबैभन्दा रंगीन र व्यापक रूपमा मनाइने चाडपर्वमध्ये एक हो। तिहार, प्रायः दीपावलीको नामले चिनिने, पाँच दिनसम्म चल्ने पर्व हो जसले जनावर, देवी–देवताहरू र पारिवारिक सम्बन्धहरूलाई सम्मान गर्दछ। काग तिहार विशेष रूपमा कागलाई समर्पित हुन्छ, जुन हिन्दु परम्परामा मृत्यु, भाग्य र दैवी […]

Continue Reading

म्हा पूजा: स्वयं–शुद्धि र नेपाल संवत नयाँ वर्षको नेवार पर्व

म्हा पूजा नेपालका नेवार समुदायले मनाउने अत्यन्तै अनौठो, सांस्कृतिक र आध्यात्मिक दृष्टिले महत्वपूर्ण पर्व हो। यो नेपाल संवत नयाँ वर्षको पहिलो दिनमा मनाइन्छ र यसले व्यक्तिगत शुद्धि, आत्म–सजगता, आध्यात्मिक नवीनीकरण र आन्तरिक सशक्तिकरणमा केन्द्रित हुन्छ। अन्य पर्वहरू जहाँ देवी–देवताहरूको पूजा गरिन्छ, त्यसको विपरीत म्हा पूजाले व्यक्ति स्वयंलाई पूज्य मान्छ र शरीर, मन र आत्मालाई पवित्रताको […]

Continue Reading

कार्तिक पूर्णिमा: धार्मिक मेला, पवित्र स्नान र सांस्कृतिक पर्व

कार्तिक पूर्णिमा हिन्दू धर्मावलम्बी र बौद्ध धर्मावलम्बी दुवैका लागि अत्यन्तै पवित्र पर्व हो। यो पर्व हिन्दू पात्रोको कार्तिक महिनाको पूर्णिमाको दिन (अक्टोबर–नोभेम्बर) मनाइन्छ। नेपाल र भारतमा यसको धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक महत्व उच्च मानिन्छ। भक्तजनहरूले पूजा, पवित्र स्नान, मेला र रथयात्रामा भाग लिएर आध्यात्मिक पुण्य कमाउने विश्वास गर्छन्। धार्मिक महत्व कार्तिक पूर्णिमा हिन्दू धर्ममा विशेष […]

Continue Reading

विश्व रेडक्रस दिवस: नेपालमा सेवा र स्वयंसेवा

विश्व रेडक्रस दिवस प्रत्येक वर्ष 8 मई मा मनाइन्छ। यो दिवस रेडक्रस तथा रेडक्रिसेन्ट सोसाइटीको मानवता, सेवा, र आपतकालीन सहायता कार्यप्रति सम्मान व्यक्त गर्न समर्पित छ। नेपालमा पनि यो दिवस सामाजिक सेवा, स्वास्थ्य, र आपतकालीन तयारीको महत्वलाई जनमानसमा बुझाउन मनाइन्छ। विश्व रेडक्रस दिवसको इतिहास र महत्व विश्व रेडक्रस दिवसको शुरुवात हेनरी डुन्यान्ड को योगदानबाट भएको […]

Continue Reading