ट्याग: jyotish

खण्ड I: तन्त्रशास्त्रको बृहत् विमर्श: परिभाषा, सिद्धान्त र पौराणिक आधार १.१. तन्त्रको व्युत्पत्ति र परिभाषा: ‘विस्तार’ र ‘मुक्ति’ तन्त्रशास्त्र हिन्दू ज्ञान परम्पराको एक गहिरो र प्रायः गलत बुझिएको शाखा हो। ‘तन्त्र’ शब्दको व्युत्पत्तिले नै यसको मूल दर्शनलाई उजागर गर्दछ। यो शब्द संस्कृतको दुई धातुहरूबाट बनेको मानिन्छ: ‘तन्’ (जसको अर्थ ‘विस्तार गर्नु’ वा ‘फैलाउनु’ हो) र […]

परिचय वैदिक ज्ञान-परम्पराका दुई प्रमुख स्तम्भका रूपमा ज्योतिष शास्त्र र वास्तु शास्त्रले सहस्राब्दीदेखि मानव जीवनलाई मार्गदर्शन गर्दै आएका छन्। यद्यपि, आम प्रचलनमा यी दुई शास्त्रको गहिरो दार्शनिक र प्राविधिक सम्बन्धलाई पूर्ण रूपमा नबुझिएको हुन सक्छ। प्रयोगकर्ताद्वारा प्रस्तुत आधार-प्रस्तावना—कि वास्तु “विशुद्ध विज्ञान” हो र ज्योतिष “भूत, वर्तमान, भविष्य बताउने शास्त्र” हो—एक महत्वपूर्ण र प्रचलित दृष्टिकोण हो […]

परिचय: भौतिक र ऊर्जा जगत्को अन्तरसम्बन्ध हाम्रो भौतिक संसारसँगै एउटा सूक्ष्म ऊर्जा जगत् पनि समानान्तर रूपमा अस्तित्वमा रहन्छ, जहाँ सकारात्मक र नकारात्मक ऊर्जाहरू निरन्तर प्रवाहमा हुन्छन्। दिनको समयमा सूर्यको प्रकाश र জাগरणले सकारात्मक ऊर्जाको प्रभावलाई बढावा दिन्छ, तर जब रात पर्छ, यो सन्तुलन परिवर्तन हुन्छ। अँध्यारोको आगमनसँगै, एक प्रकारको भारी, अव्यवस्थित र नकारात्मक ऊर्जाको प्रभाव […]

१. कार्यकारी सारांश र आकाशीय संरचना माघ २०८१ (मध्य जनवरी देखि मध्य फेब्रुअरी २०२५) को ज्योतिषीय परिदृश्य दुर्लभ र जटिल ग्रह स्थितिहरू द्वारा परिभाषित गरिएको छ। मकर राशि (पृथ्वी तत्व) मा ग्रहहरूको विशाल जमघट र त्यसपछिको कुम्भ राशि (वायु तत्व) मा ऊर्जाको स्थानान्तरणले १२ वटै लग्नहरूका लागि कार्मिक मार्गमा निर्णायक मोड ल्याउनेछ। यो प्रतिवेदन विशेष […]

१. परिचय तथा पृष्ठभूमि नेपालको भौगोलिक र सांस्कृतिक विविधतामा माघ १ गते, जसलाई मकर सङ्क्रान्ति वा माघे सङ्क्रान्ति भनिन्छ, एक विशिष्ट र बहुआयामिक पर्वको रूपमा स्थापित छ। विक्रम सम्वत् पात्रो अनुसार दसौँ महिनाको पहिलो दिन पर्ने यो पर्वले केवल पात्रोको पाना पल्टाउने कार्य मात्र गर्दैन; यसले ऋतु परिवर्तन, कृषि चक्रको समाप्ति र नयाँ सुरुवात, तथा […]

१. प्रस्तावना तथा ज्योतिषीय पृष्ठभूमि (Introduction and Astrological Framework) ज्योतिष शास्त्र, जसलाई ‘वेदको चक्षु’ वा आँखा मानिन्छ, मानव जीवनका अदृश्य आयामहरूलाई केलाउने एक प्राचीन र वैज्ञानिक पद्धति हो। यस अनुसन्धान प्रतिवेदनको मूल उद्देश्य एक विशिष्ट कुण्डलीको गहन विश्लेषण गर्नु हो, जसमा सिंह लग्न (Leo Ascendant), मिथुन राशिको आत्मकारक चन्द्रमा (Atmakaraka Moon in Gemini), र कुम्भ […]

नेपाली धार्मिक, सांस्कृतिक र दार्शनिक परम्परामा जन्म समयलाई साधारण घडीको समयको रूपमा होइन, जीवनको गहिरो आधारका रूपमा बुझिन्छ। जन्म समय भनेको केवल बच्चा जन्मिएको क्षण मात्र होइन, त्यो क्षणमा ब्रह्माण्डीय शक्ति, ग्रहगति, समयचक्र र कर्मबीच स्थापित हुने सम्बन्ध हो भन्ने मान्यता वैदिक दर्शनमा पाइन्छ। यही कारणले नेपाली समाजमा जन्म समयलाई व्यक्तिको सम्पूर्ण जीवन यात्रासँग जोडेर […]

१. प्रस्तावना: अस्तित्वको महासागर र पितृ ऋणको अन्तर्प्रवाह मानव जीवन केवल हाड र छालाको थुप्रो मात्र होइन, न त यो केवल वर्तमानको क्षणभंगुर सासको धड्कन मात्र हो। वैदिक सनातन चिन्तनधाराको विशाल फलकमा उभिएर हेर्दा, एउटा व्यक्ति ‘स्वयं’ मा पूर्ण हुँदैन; ऊ त अनन्तकालदेखि बगिरहेको रगत, संस्कार, चेतना र कर्मको एक अविच्छिन्न प्रवाहको नमेटिने कडी हो। […]

१. प्रस्तावना: वैदिक ज्योतिषमा पितृदोषको दार्शनिक तथा आध्यात्मिक आयाम वैदिक सनातन धर्म र ज्योतिषशास्त्रमा ‘पितृदोष’ को अवधारणा केवल एक ज्योतिषीय योग मात्र नभएर, यो सृष्टि, वंश परम्परा र कर्मको गहन सिद्धान्तमा आधारित छ। आधुनिक समाजमा यसलाई अक्सर भय वा अन्धविश्वासको रूपमा हेरिएता पनि, एक गम्भीर ज्योतिषीय अनुसन्धानले के देखाउँछ भने, यो हाम्रो ‘डीएनए’ (DNA) वा […]

अध्याय १: प्रस्तावना र दार्शनिक पृष्ठभूमि (Introduction and Philosophical Background) वैदिक सनातन धर्म र ज्योतिषशास्त्रको विशाल वाङ्मयमा ‘पितृदोष’ एक यस्तो गम्भीर, संवेदनशील र प्रायः गलत अर्थ लगाइने विषय हो, जसले व्यक्तिको भौतिक, मानसिक र आध्यात्मिक जीवनमा अदृश्य तर गहिरो प्रभाव पारिरहेको हुन्छ। नेपाली समाजमा पितृदोषलाई केवल ‘पूर्वजहरूको सराप’ वा ‘प्रेत बाधा’ को रूपमा बुझ्ने सामान्य […]