Sample Page

१. प्रस्तावना १.१ मङ्गलाचरण तथा पृष्ठभूमि नेपाली ज्योतिषशास्त्रको सनातन परम्परा अनुसार कुनै पनि गहन बौद्धिक कार्यको आरम्भमा सम्बन्धित ग्रहदेवताको स्तुति गर्ने विधान रहेको छ। ज्ञान, बुद्धि, विवेक, वाणिज्य र सञ्चारका अधिपति मानिने सौम्य ग्रह ‘बुध’ को आराधना गर्दै यस विस्तृत अनुसन्धान प्रतिवेदनको प्रारम्भ गरिन्छ। संस्कृत श्लोक: प्रियङ्गु कलिका श्यामं रूपेणा प्रतिमं बुधम् । सौम्यं सौम्य […]

प्रतिवेदन सारांश: प्रस्तुत प्रतिवेदन विक्रम संवत् २०८२ सालको फागुन महिना (फेब्रुअरी/मार्च २०२६ ई.सं.) मा बन्ने दुर्लभ तथा अत्यन्त संवेदनशील ग्रह योगहरूको सूक्ष्म विश्लेषणमा आधारित छ। विशेषगरी फागुन महिनामा वायु तत्त्व प्रधान कुम्भ राशिमा बन्न गइरहेको पञ्चग्रही योग (पाँच ग्रहहरूको युति), मङ्गलको अस्त अवस्थासहितको राशि परिवर्तन र शुक्रको उच्च राशि गमनले पार्ने बहुआयामिक प्रभावलाई यसमा समेटिएको […]

परिचय:नेपाल, हिमालदेखि तराईसम्म फैलिएको जैविक र सांस्कृतिक विविधताले भरिएको देश हो। यहाँका नदी र झरनाहरू केवल जल स्रोत मात्र नभई धार्मिक, सांस्कृतिक र पारिस्थितिक दृष्टिले पनि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छन्। आधुनिक प्रविधिको सहयोगले अब यी पवित्र जल स्रोतहरूलाई इन्टरएक्टिभ सांस्कृतिक नक्सा मार्फत अन्वेषण गर्न सकिन्छ। १. पवित्र नदी र झरनाहरूको सांस्कृतिक महत्व:नेपालका धेरै नदी र झरनाहरूलाई […]

१. प्राक्कथन: नेपाली ज्योतिष र चन्द्रमाको दार्शनिक पृष्ठभूमि नेपाली ज्योतिषशास्त्र, जुन हिमालयको काखमा विकसित र परिष्कृत भएको पूर्वीय ज्ञानको एक अमूल्य निधि हो, यसले ब्रह्माण्ड र मानव जीवनबीचको अटूट सम्बन्धलाई व्याख्या गर्दछ। यस शास्त्रमा नवग्रहहरूको मण्डलमा चन्द्रमाको स्थान अत्यन्त संवेदनशील, निर्णायक र केन्द्रीय मानिन्छ। “चन्द्रमा मनसो जातः” अर्थात् विराट पुरुषको मनबाट चन्द्रमाको उत्पत्ति भएको हो […]

१. प्राक्कथन: नेपाली ज्योतिष र चन्द्रमाको दार्शनिक पृष्ठभूमि नेपाली ज्योतिषशास्त्र, जुन हिमालयको काखमा विकसित र परिष्कृत भएको पूर्वीय ज्ञानको एक अमूल्य निधि हो, यसले ब्रह्माण्ड र मानव जीवनबीचको अटूट सम्बन्धलाई व्याख्या गर्दछ। यस शास्त्रमा नवग्रहहरूको मण्डलमा चन्द्रमाको स्थान अत्यन्त संवेदनशील, निर्णायक र केन्द्रीय मानिन्छ। “चन्द्रमा मनसो जातः” अर्थात् विराट पुरुषको मनबाट चन्द्रमाको उत्पत्ति भएको हो […]

१. मंगलाचरण तथा परिचय ब्रह्माण्डको अनन्त विस्तारमा अवस्थित आकाशीय पिण्डहरू र मानव जीवनबीचको अन्तरसम्बन्धको सूक्ष्म अध्ययन नै ज्योतिषशास्त्र हो। नेपाली जनजीवन, यहाँको विशिष्ट भूगोल, र ऐतिहासिक वीरताको गाथासँग मङ्गल ग्रहको सम्बन्ध अन्यन्त गहिरो र तात्विक छ। सौर्यमण्डलको सेनापति मानिने मङ्गल ग्रह शक्ति, साहस, र भूमिको कारक हो। यस बृहत् प्रतिवेदनको प्रारम्भमा मङ्गल ग्रहको स्तुति गर्दै, […]

परिचय पूजाका लागि बनाइने खाना साधारण भोजनभन्दा अलग उद्देश्यका लागि तयार गरिन्छ। यसलाई केवल पेट भर्ने साधन नभई श्रद्धा, भाव र कृतज्ञताको माध्यम मानिन्छ। यही कारणले अर्पणअघि खाना चाख्न नहुने नियमलाई परम्परागत संस्कारमा अत्यन्त गम्भीर रूपमा लिइएको छ। यो अभ्यास बाहिरी रूपमा सानो देखिए पनि यसको मूलमा आत्मसंयम, नियतको शुद्धता र आध्यात्मिक अनुशासन लुकेको हुन्छ। […]

परिचय धेरै परम्परागत घरपरिवारमा बसिरहेको व्यक्ति—चाहे माटोको सिट, चटाई, कुर्सी, वा पूजा स्थलमा—माथि हिँड्नु अनुचित मानिन्छ। यो नियम केवल शिष्टाचारको कारण मात्र होइन, बरु शताब्दीयौंदेखिको आध्यात्मिक, सामाजिक, र मानसिक समझमा आधारित छ। व्यक्तिगत स्थानको सम्मानले जीवनमा अनुशासन, सजगता, र अन्तरवैयक्तिक सम्मानको भावना जगाउँछ। परम्परागत सोचमा, मानवीय अन्तरक्रिया केवल सामाजिक व्यवहारमा सीमित छैन। प्रत्येक क्रियाले ऊर्जा, […]

परिचय धेरै परम्परागत नेपाली घरहरूमा घरभित्र प्रवेश गर्नु अघि जुत्ता हटाउने चलन छ। यो अभ्यास केवल सफाइको लागि होइन; यसमा गहिरो सांस्कृतिक, सामाजिक, र आध्यात्मिक महत्व पनि छ। जुत्ता हटाउनु घरप्रति सम्मान देखाउँछ, सकारात्मक ऊर्जा कायम राख्छ, र शारीरिक व्यवहारलाई आध्यात्मिक सजगता संग जोड्छ। सम्मान र सामाजिक शिष्टाचार घरभित्र जुत्ता नल्याउने अभ्यास घर र परिवारका […]

कृतज्ञता, अनुशासन, संयम र सचेत जीवनको दीर्घ अभ्यास देवतालाई अर्पण गरेपछि मात्र खाना खाने परम्परा केवल धार्मिक कर्मकाण्डको अंश होइन; यो मानव जीवनलाई अनुशासित, सन्तुलित र सचेत बनाउने सांस्कृतिक अभ्यास हो। परम्परागत सोच अनुसार, खाना जीवनको आधार हो, र जीवन आफैंमा कुनै व्यक्तिको मात्र उपलब्धि होइन। प्रकृति, श्रम, समाज र दैवी कृपाको संयुक्त परिणामस्वरूप खाना […]